Bepaal zelf welk risico je aan wil gaan

Dit artikel verscheen in de Volkskrant van 4 mei en is te belangrijk om niet verspreid te worden. Ik hoop maar de De Volkskrant het met mij eens is, dat het verhaal belangrijker is dan de auteursrechten.

In verzorgingshuizen ontstaan schrijnende situaties nu bewoners geen bezoek mogen ontvangen. Jet Bussemaker bepleit namens de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) voorzichtige openstelling.

HARO KRAAK – 4 mei 2020 de Volkskrant

Al weken zijn de deuren van verzorgingshuizen in Nederland gesloten om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Tegelijkertijd ontstaan er schrijnende situaties door het isolement van de bewoners. Jet Bussemaker bepleit namens de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) het voorzichtig openstellen van de instellingen.

Minister De Jonge vraagt maandag advies aan het Outbreak Management Team (OMT) over het versoepelen van de bezoekregeling van verpleeghuizen. ‘Maar is dat een kwestie die je moet overlaten aan het OMT?’, vraagt Jet Bussemaker, voorzitter van de RVS. ‘Deze experts kunnen zich goed uitspreken over de risico’s van verspreiding van het virus. Maar de afweging om bezoek toe te laten om de schade van isolement in te dammen is echt een andere kwestie.’

Geef instellingen de ruimte om in overleg met medewerkers, cliënten en naasten tot een gepaste bezoekregeling te komen. Dat is een van de aanbevelingen uit een zondag verschenen advies van de RVS over de vraag: hoe komen we van het slot? Een andere aanbeveling: betrek experts uit meer disciplines bij de besluitvorming en maak alle kennis en modellen van het RIVM en het OMT openbaar.

‘Er moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen wetenschap enerzijds en politiek beleid anderzijds’, zegt Bussemaker, oud-minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in het kabinet-Rutte II. ‘Die twee zijn nu wel erg door elkaar gaan lopen. Nu lijkt het erop dat het OMT het beleid maakt. En de regering er alleen een stempel op zet.’

Worden politiek moeilijke keuzes vermeden door de strikt medische adviezen van het OMT op te volgen?

‘Ja, daarom zeggen wij als raad ook: er breekt een nieuwe fase aan. Als iedereen zich zeer bewust is van de ernst van de crisis is het niet moeilijk om stevig beleid in te voeren. Dan kun je daadkrachtig handelen. Maar als je gefaseerd van het slot gaat, komen er veel ingewikkelde overwegingen bovendrijven. In die fase zitten we nu.

‘Het is tijd voor maatwerk, tijd om in kleiner verband afspraken te maken. Daar past de anderhalvemetersamenleving niet altijd bij, want die is simpelweg niet in alle gevallen te handhaven. Soms moet je de voorkeur geven aan kwaliteit van leven of waardigheid van sterven.’

In welke gevallen?

‘Dat is een individuele vraag, maar ook een sociale afweging, want de uitkomst heeft consequenties voor anderen. Een patiënt in de palliatieve fase kan bijvoorbeeld zeggen: ik vind het belangrijker dat ik vrienden kan blijven zien, dan neem ik maar het risico op besmetting, ook als ik weet dat dat voor mij heel slecht kan aflopen. De medewerkers en andere patiënten op een afdeling moeten het dan wel eens zijn met zo’n besluit.

‘De intelligente lockdown moet de meest kwetsbare mensen beschermen: ouderen en mensen met andere ziektes. Maar ondertussen zien we dat er een heleboel andere kwetsbaren zijn. De gehandicapte die geen dagbesteding meer heeft, de psychiatrisch patiënt die geen behandeling meer krijgt. Er is dringende sociale problematiek. De toename van huiselijk geweld, van vereenzaming. En dan gaan er ook nog veel mensen werkloos worden.’

Maatwerk voor al die groepen leidt tot een bepaalde mate van willekeur. Hoe kun je dat zo invullen dat verschillen gerechtvaardigd zijn?

‘Maatwerk moet in een landelijk kader plaatsvinden. Er moeten handvatten komen vanuit de politiek. Vervolgens moeten we burgers en professionals betrekken om de lastige keuzes op lokaal niveau te maken. Het gaat steeds om een afweging van waarden; tussen voorkomen van verspreiding en kwaliteit van leven. Dat is een gedeelde verantwoordelijkheid. Het betekent dat je er alles aan moet doen verspreiding tegen te gaan, maar besmettingen ook niet totaal kunt uitsluiten.’

Bezoekers van instellingen mogen ook aangesproken worden op hun verantwoordelijkheid, schrijft de raad. Hoe ziet u dat voor zich in de praktijk?

‘Dat begint ermee dat je niet op bezoek komt als je klachten hebt en dat je de rest van de week je contact minimaliseert. Het is ook belangrijk dat er voldoende testcapaciteit en beschermingsmateriaal is en dat tehuizen werken met vaste teams, dat medewerkers dus niet van de ene afdeling naar de andere gaan.’

Medewerkers kunnen moeilijk controleren of bezoekers hun contacten de rest van de week minimaliseren.

‘Maar als we helemaal niet op eigen verantwoordelijkheid kunnen vertrouwen, is de enige optie om iedereen nog heel lang op te sluiten in zijn eigen huis. Dan accepteren we ook dat mensen die ernstig ziek zijn, die erg afhankelijk zijn van anderen, vereenzamen, met alle gevolgen van dien. Dat vind ik onverteerbaar.’

Interview Jet Bussemaker door Harro Kraak

de Volkskrant 4 mei 2020

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *